«SOUL / RUWX» ҰҒЫМЫ АҒЫЛШЫН ЖӘНЕ ҚАРАҚАЛПАҚ/ҚАЗАҚФРАЗЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ПАРЕМИОЛОГИЯЛЫҚ БІРЛІКТЕРДЕ

Аңдатпа

Ағылшын тіліндегі Soul және қарақалпақ тіліндегі Ruwx (қазақ тіліндегі жан, рух, ішкі әлем ұғымдарымен мәндес) адам болмысының күрделі әрі көпқырлы концептілерінің бірі болып табылады. Бұл ұғымдар адамның эмоциялық күйін, тұлғалық сәйкестігін, моральдық-рухани болмысын және дүниетанымын сипаттайды. Табиғаты жағынан дерексіз болғанымен, Soul / Ruwx концептілері тіл арқылы, әсіресе фразеологиялық және паремиологиялық бірліктерде нақты әрі бейнелі түрде көрініс табады.

Аталған зерттеуде Soul / Ruwx ұғымының ағылшын және қарақалпақ/қазақ тілдеріндегі фразеологиялық жүйеде концептуалдану ерекшеліктері қарастырылады. Тілдік деректер арқылы бұл ұғымдардың ұлттық-мәдени мазмұны, семантикалық өрісі және бағалауыштық сипаты айқындалады.

Зерттеу Концептуалдық метафора теориясына сүйене отырып, Soul / Ruwx сияқты дерексіз ұғымдардың адамның күнделікті тәжірибесіне негізделген нақты домендер арқылы танылатынын негіздейді. Ағылшын және қарақалпақ тілдерінен іріктелген фразеологиялық бірліктер мен идиомалық тіркестерді талдау нәтижесінде «жан/рух» ұғымын бейнелейтін жетекші концептуалдық метафоралар анықталады.

Soul / Ruwx ұғымының тілдік репрезентациясын салыстыра зерттеу арқылы бұл жұмыс ағылшын және қарақалпақ/қазақ халықтарының мәдени құндылықтары, дүниетанымы мен рухани бағдарлары туралы түсінікті тереңдетуге, сондай-ақ дерексіз ұғымдардың тіл арқылы қалыптасуы мен ұрпақтан ұрпаққа берілу тетіктерін айқындауға бағытталған.