ЖАСӨСПІРІМДІК ОРТАДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК КИКІЛЖІҢДЕР МЕН ОНЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫН АНЫҚТАУ
DOI:
https://doi.org/10.56525/ng3we038Кілт сөздер:
Жасөспірімдер кикілжіңдері, әлеуметтік қақтығыстар, шешу стратегиялары, құрдастар қарым-қатынасы, психологиялық қолдау, компромисс, белсенді тыңдау, алдын алу әдістері, медиацияАңдатпа
Бұл мақалада жасөспірімдер ортасындағы әлеуметтік кикілжіңдердің пайда болу себептері, түрлері, салдары және оларды шешу жолдары жан-жақты қарастырылады. Жасөспірімдік кезең – тұлғаның қалыптасуының маңызды кезеңі, онда құрдастар арасындағы қарым-қатынас маңызды рөл атқарады, ал кикілжіңдердің жиі кездесуі психологиялық дамуға кері әсер етуі мүмкін. Кикілжіңдердің негізгі себептеріне ақпараттық факторлар (қате байланыс, түсінбеушілік), құндылықтық қайшылықтар (әртүрлі көзқарастар мен сенімдер), мінез-құлық факторлары (агрессия, эмоциялық тұрақсыздық) және жүйелік мәселелер (әлеуметтік ортадағы теңсіздік, мектептегі стресстік жағдайлар) жатады.
Мақалада психоаналитикалық, когнитивті-дамулық және әлеуметтік-қатынастық модельдер негізінде кикілжіңдердің теориялық негіздері терең талданады. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, жасөспірімдердің кикілжіңдерді шешу стратегияларына келіссөздер жүргізу, компромисс, ынтымақтастық, белсенді тыңдау және үшінші тараптың медиациясы жатады. Қазақстандық контексте мектептердегі және отбасыдағы қолдаудың маңызы ерекше атап өтіледі, сондай-ақ білім беру жүйесінің рөлі талданады. Мақалада кикілжіңдердің алдын алу және шешу үшін ұсыныстар берілген, олардың ішінде ата-аналардың қатысуы, мұғалімдердің кәсіби дайындығы, арнайы психологиялық бағдарламаларды енгізу және экстракуррикулярлық іс-шаралар бар.
Бұл жұмыс жасөспірімдердің психологиялық денсаулығын сақтау, әлеуметтік бейімделуін арттыру және қоғамдық теңдікті қамтамасыз етуге бағытталған, сонымен қатар халықаралық тәжірибемен салыстыру арқылы Қазақстандағы білім беру жүйесінің дамуына үлес қосады.
