ЕАЭС СӘУЛЕТІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН: ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ СЫН-ҚАТЕРЛЕР ЖӘНЕ ЖҮЙЕЛІК КЕДЕРГІЛЕРДІ ЕҢСЕРУ СТРАТЕГИЯЛАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.56525/pnveg707Кілт сөздер:
ЕАЭС, Қазақстан, экономикалық интеграция, әртараптандыру, кедергілерАңдатпа
Мақалада жаһандық геосаяси тұрақсыздық пен деглобализация процестері жағдайындағы Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) қазіргі жай-күйі мен даму перспективаларына кешенді талдау жүргізілген. 2018–2025 жылдардағы статистикалық мәліметтер мен жүйелік-құрылымдық талдау негізінде интеграциялық өзара іс-қимылдың тиімділігін шектейтін негізгі детерминанттар анықталды. Одақ ішіндегі терең экономикалық асимметрияға ерекше назар аударылған, мұнда Ресей Федерациясының басым рөлі блоктың сыртқы шоктар мен санкциялық қысымдарға тәуелділігін алдын ала айқындайды.
Автор бес жүйелі сын-қатерді егжей-тегжейлі зерттейді: экспорттың шикізатқа тәуелділігі, қатысушы елдердің асимметриялық өзара тәуелділігі, параллельді импорт тәуекелдері, мемлекетаралық келіспеушіліктер және сақталып отырған сауда кедергілері (ЕАЭО туралы Шарттың 29-бабы). Жұмыста цифрлық трансформация және шектеулер мониторингі арқылы одақтың жаңа макроэкономикалық жағдайларға бейімделуіне ықпал ететін Қазақстан Республикасының инновациялық және көліктік-логистикалық хаб ретіндегі стратегиялық рөлі атап өтіледі. Энергетикалық сектордағы алшақтықтарды еңсеру және ресурстардың ортақ нарықтарын қалыптастыру ұжымдық экономикалық қауіпсіздікті нығайтудың іргелі шарты ретінде қарастырылады. Қорытындыда мүше мемлекеттердің егемендігі мен технологиялық жаңғыруын нығайту үшін өзара іс-қимылдың икемді формаларына көшу қажеттілігі негізделген. Зерттеудің практикалық маңыздылығы еуразиялық интеграцияның ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ішкі диспропорцияларды жою тетіктерін негіздеуде жатыр.
