ЖАҺАНДАНУ ДӘУІРІНДЕГІ СТАНДАРТТЫ АҒЫЛШЫН ТІЛІ: АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ МЕН ҚИЫНДЫҚТАРЫжаһандану
DOI:
https://doi.org/10.56525/hnd31136Кілт сөздер:
жаһандану, қазіргі заман, тіл, лексика, оқытуАңдатпа
Стандартты тілдің идеологиясы институционалдық артықшылыққа ие және жоғарыдан таңылған тілдің идеалдандырылған, біртекті формасына деген сенімді білдіреді, бұл көбінесе тілдік әртүрлілікті басуға әкеледі. Бұл идеология тіл сорттары арасында иерархияны белгілейді, әдетте әлеуметтік беделді қауымдастықтармен байланысты және басқаларға ерекше мән бермейді. Лингвистикалық тұрғыдан алғанда, барлық тіл сорттары бірдей жарамды және экспрессияға қабілетті; дегенмен «стандартты» тіл түсінігі табиғи әлеуметтік норма ретінде емес, ең алдымен маргиналды топтардың сөйлеуіне қарама-қайшы анықталған абстрактілі ұғым ретінде сақталады. Жаһандану жағдайында ағылшын тілі, әсіресе халықаралық бизнесте және басқа да жаһандық контексттерде халықаралық қарым-қатынастың басым тіліне айналды. Бұл артықшылықты мәртебе тілдің өзіне тән емес, керісінше тарихи және әлеуметтік билік қатынастарының, соның ішінде отарлау мен ағылшын тілді елдердің жаһандық ықпалының салдары. Ағылшын тілін тілдік әртүрлілікті жеңудің бейтарап құралы ретінде қабылдау, іскерлік ағылшын тілінің концепциясымен мысалға келтірілді, оның басым позициясын одан әрі нығайтады. Бұл құбылыс басқа тілдер мен тіл сорттарының өміршеңдігіне қауіп төндіретін «лингвистикалық империализм» ретінде сынға алынды.
