ЖАСЫЛ СУТЕГІ ӨНДІРУ ЖҮЙЕЛЕРІН ЗЕРТТЕУ
DOI:
https://doi.org/10.56525/sa7s3182Кілт сөздер:
жасыл сутек, электролиз, AEL, PEM, SOEC, AEM, LCOH, технико-экономикалық талдау, жаңартылатын энергия көздеріАңдатпа
Мақалада суды электролиздеу негізінде жасыл сутекті өндірудің заманауи технологияларына салыстырмалы талдау жүргізілген. Зерттеу аясында сілтілі (AEL), протон алмасу мембраналы (PEM), қатты оксидті (SOEC) және анион алмасу мембраналы (AEM) электролизерлер қарастырылды. Зерттеудің өзектілігі төмен көміртекті энергетикаға көшу қажеттілігімен және өнеркәсіп пен энергетиканы декарбонизациялау үшін тиімді шешімдерді іздеумен байланысты.
Жұмыста электролизерлердің негізгі техникалық сипаттамалары, соның ішінде тиімділігі, жұмыс температурасы, ток тығыздығы, қызмет ету мерзімі және технологиялық жетілу деңгейі талданды. Сонымен қатар, сутекті өндіру жүйелерінің технико-экономикалық тиімділігі LCOH (сутектің деңгейленген құны) көрсеткіші арқылы бағаланды.
Зерттеу нәтижелері әртүрлі электролиз технологияларының тиімділігі мен құны бойынша айтарлықтай айырмашылықтары бар екенін көрсетті. Қатты оксидті электролизерлер ең жоғары тиімділікті көрсеткенімен, олардың сенімділігі шектеулі. PEM-электролизерлер жаңартылатын энергия көздерімен біріктіру үшін ең қолайлы болып табылады. Сілтілі электролизерлер ең жетілген және қолжетімді технология болып табылады, ал AEM болашақта перспективалы бағыт ретінде қарастырылады.
Сонымен қатар, сутектің құнына ең үлкен әсер ететін фактор электр энергиясының бағасы екені анықталды. Зерттеу нәтижелері жасыл сутек өндірісінде тиімді технологияларды таңдауда қолданылуы мүмкін.




