ЖАС ЖЕТКІНШЕКТЕРДІҢ ГАДЖЕТТЕРГЕ ТӘУЕЛДІЛІГІНІҢ АЛДЫН АЛУ ПРОЦЕСІН ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ
DOI:
https://doi.org/10.56525/n1tfd357Кілт сөздер:
гаджеттік тәуелділік, психологиялық-педагогикалық қолдау, жас жеткіншек, алдын алу, цифрлық сауаттылық, биопсихоәлеуметтік модельАңдатпа
Бұл мақалада 10-14 жас аралығындағы жас жеткіншектердегі гаджеттік тәуелділіктің алдын алуға бағытталған психологиялық-педагогикалық қолдаудың кешенді үлгісі берілген. Маңғыстау облысының Ақтау қаласындағы жалпы білім беретін мектептерде жүргізілген эмпирикалық зерттеу тәуелділікті бағалау, жеке және топтық кеңес беру, когнитивті мінез-құлық терапиясының элементтері бар арнайы тренингтерді қамтитын интеграцияланған әдістердің тиімділігін көрсетеді. Талдау нәтижелері тәуелділіктің айтарлықтай 25% қысқарғанын, күнделікті экран уақытының 20% қысқарғанын және эмоционалдық интеллекті көрсеткіштерінің жақсарғанын көрсетеді.
Зерттеудің жаңалығы ата-аналардың бақылау тетіктері туралы хабардарлығының төмендігі (бар болғаны 15%-ы арнайы құралдарды пайдаланады) және кибербуллингтің аймақтық тәуекелдері сияқты факторларды ескере отырып, биопсихоәлеуметтік модельді Қазақстанның нақты мәдени және әлеуметтік контекстіне бейімдеуінде. Зерттеудің практикалық қолданылуы білім беру ұйымдары мен отбасыларға арналған цифрлық сауаттылық бағдарламаларын енгізу бойынша әзірленген ұсынымдарда, соның ішінде мониторинг қосымшаларын пайдалану және пайдалы іс-әрекеттерді біріктіруде көрсетілген. Зерттеуде жасөспірімдердің цифрлық ортада үйлесімді дамуын қамтамасыз ету үшін пәнаралық тәсілдің қажеттілігі атап өтілген.
