ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТҰРМЫСТЫҚ ҚАЛДЫҚТАР МӘСЕЛЕСІ: ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САЛДАРЫ ЖӘНЕ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.56525/38eyqx72Кілт сөздер:
тұрмыстық қалдықтар, Қазақстан, экологиялық салдар, бөлек жинау, қайта өңдеу, полигондар, қалдықтарды басқаруАңдатпа
Мақалада Қазақстандағы тұрмыстық қалдықтардың пайда болуы мен жиналуының экологиялық салдары, сондай-ақ оларды басқару жүйесін жетілдірудің ықтимал бағыттары қарастырылады. Жұмыстың мақсаты негізгі экологиялық тәуекелдерді анықтау және қалдықтардың түзілуін болдырмау, бөлек жинау, қайта өңдеу және қауіпсіз жою тәсілдерін салыстыру болып табылады. Зерттеу Қазақстан Республикасының нормативтік құжаттарына, уәкілетті мемлекеттік органның ресми хабарламаларына, халықаралық баяндамаларға және ғылыми жарияланымдарға сүйенген шолу-талдамалық жұмыс ретінде жүргізілді. Материалдарды салыстыру, тақырыптық жіктеу және сапалық бағалау әдістері қолданылды. Ресми жарияланған мәліметтер бойынша, 2023 жылы Қазақстанда шамамен 4,1 миллион тонна коммуналдық қалдық түзілген, ал қайта өңдеу көрсеткіші 24 пайыз болған. 2022 және 2023 жылдардағы көрсеткіштерді салыстыру қалдықтардың жалпы көлемінің азаюы қайта өңдеу тиімділігінің міндетті түрде артқанын білдірмейтінін көрсетті. Талдау барысында органикалық қалдықтарға, пластикке, қағазға, шыныға және тұрмыстық қоқыстың қауіпті құрамдас бөліктеріне байланысты экологиялық тәуекелдер жүйеленді. Қайта өңдеу үшін шикізаттың тазалығы, бөлек жинаудың ұйымдастырушылық қиындықтары, полигондарды бақылау және органикалық қалдықтарды өңдеу инфрақұрылымы сияқты шектеулер анықталды. Зерттеу нәтижесінде қалдықтардың түзілуін болдырмау, оларды пайда болған жерде бөлу, сұрыптау мен қайта өңдеуді дамыту, қауіпті құрамдастарды жеке жинау және есепке алудың ашықтығын арттыру ұсынылды. Жұмыс зертханалық өлшеулерге немесе тұрғындар арасында жүргізілген сауалнамаға негізделмейді. Алынған тұжырымдар Қазақстан қалаларындағы тұрмыстық қалдықтарды басқару жүйесін жетілдіру жолдарын талқылау үшін пайдаланылуы мүмкін.
