САРҚЫНДЫ СУДЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ТАЗАРТУДА БЕЛСЕНДІ ТҰНБАНЫҢ ГИДРОБИОНТТАРЫНА АБИОТИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.56525/k2s6dv98Кілт сөздер:
белсенді тұнба, биоценоз, биокоагулянт, гидробионтты организмдер, рН, жарық режимі, аммоний азоты, фосфор, моноэтаноламинАңдатпа
Қазақстанның құрғақ аймақтары үшін су ресурстарын ұтымды пайдалану өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Соның ішінде қалалық ағынды суларды тазарту қондырғыларының белсенді тұнбасының биоценозы мезгіл-мезгіл жабдықтың жұмыс режимін бұзуымен немесе сарқынды суларды тазарту қондырғылары жүйесіне токсиканттардың авариялық төгілуімен байланысты стресстік жағдайларға тап болады. Сулы ерітінділердің физика-химиялық көрсеткіштерінің күрт ауытқуы кезінде белсенді лайдың құрамынан протозойлы организмдер бірінші кезекте жойылатыны анықталды. Бұл заңдылық ағынды сулардағы аммоний азотының, фосфордың, моноэтаноламиннің және рН ауытқуының жоғарылауымен байқалды. Батыс Қазақстанда Маңғыстау облысы, Жаңаөзен қаласының сарқынды су тазарту кешенінде белсенді инсоляцияның 10 айлық кезеңінде белсенді тұнба альгофлорасының түрлік әртүрлілігі күндізгі жарықтың ұзақтығымен байланыстылығы, сонымен қатар жылдың күзгі-қысқы кезеңінде диатомдар басым болатыны, ал көктемде және жазғы кезеңде көк - жасыл және жасыл балдырлар басым болатыны анықталды.
