КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ «ӘЛЬ-ФАРАБИ» УЧАСКЕСІНІҢ КАСПИЙ ТЕҢІЗІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДЫҚ СЕКТОРЫНДАҒЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН 2025 ЖЫЛҒЫ ЖАЗҒЫ КЕЗЕҢДЕГІ ӨНДІРІСТІК ЭКОЛОГИЯЛЫҚ МОНИТОРИНГ ДЕРЕКТЕРІ НЕГІЗІНДЕ БАҒАЛАУ
DOI:
https://doi.org/10.56525/jens0k85Кілт сөздер:
Каспий теңізі, «Аль-Фараби», экологиялық мониторинг, теңіз суы, түптік шөгінділер, гидрохимия, гидробиологияАңдатпа
Мақалада 2025 жылғы 10–24 маусым аралығында жүргізілген өндірістік экологиялық мониторинг нәтижелері бойынша Каспий теңізінің қазақстандық секторындағы «Әл-Фараби» учаскесінің гидрофизикалық, гидрохимиялық және гидробиологиялық көрсеткіштерінің кеңістіктік өзгергіштігіне кешенді бағалау ұсынылған. Зерттеу жұмыстары 21 бақылау станциясын қамтыды, оның ішінде 14 станция келісімшарттық аумақта, үш бақылау станциясы және төрт станция сейсмикалық барлау жұмыстары жүргізілген аймақта орналасқан. Мониторинг барысында теңіз суының физикалық-химиялық сипаттамалары, түптік шөгінділердің құрамы мен қасиеттері, сондай-ақ планктонның, бентостың және теңіз фаунасының жекелеген компоненттерінің сандық және сапалық даму көрсеткіштері зерттелді.
Зерттеу параметрлерінің кеңістіктік таралуына және акваторияның әртүрлі учаскелері арасындағы салыстырмалы талдау мүмкіндігіне ерекше назар аударылды. Зерттеулерді жүргізудің кешенді тәсілі теңіз ортасының абиотикалық сипаттамалары мен оның биологиялық компоненттерінің жай-күйі арасындағы өзара байланысты қарастыруға мүмкіндік берді. Өндірістік және бақылау станцияларында алынған нәтижелерді салыстыру зерттелетін акваторияның экологиялық сипаттамаларындағы жергілікті айырмашылықтарды анықтауға мүмкіндік береді. Бұл ретте гидрофизикалық және гидрохимиялық көрсеткіштерді биологиялық қауымдастықтарды зерттеумен ұштастыра талдау теңіз экожүйесінің жай-күйі туралы неғұрлым толық түсінік қалыптастыруға мүмкіндік береді.
