ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТӨМЕН КӨМІРТЕКТІ СУ ТАЗАРТУҒА КӨШУ: ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГЕТИКАНЫҢ МҮМКІНДІКТЕРІ МЕН КЕДЕРГІЛЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.56525/h5t3yj34Кілт сөздер:
су тазарту, жаңартылатын энергия, тұщыландыру, кері осмос, көміртексіздендіру, Қазақстан, су қауіпсіздігіАңдатпа
Қазақстанның су секторына өңірлік су тапшылығы, ескірген инфрақұрылым, трансшекаралық ағындарға тәуелділік және көміртек сыйымдылығы жоғары электрмен жабдықтау қатар әсер етеді. Бұл шолуда жаңартылатын энергия көздерін су тазарту және тұщыландыру жүйелеріне енгізудің техникалық және экологиялық орындылығы бағаланды. Қазақстан және ұқсас қуаң өңірлер бойынша ағылшын тіліндегі рецензияланған еңбектер мен ресми құжаттар талданып, тазарту үдерістерінің айнымалы қуатқа бейімділігі, жаңартылатын ресурстардың су сұранысымен аумақтық сәйкестігі және енгізу кедергілері қарастырылды. Кері осмос, мембраналық биореакторлар, ультракүлгін тотығу және дәстүрлі биологиялық тазарту энергия қажеттілігі, технологиялық жетілуі және негізгі экологиялық тәуекелдері бойынша салыстырылды. Нәтижелер оңтүстік және батыс өңірлердегі модульдік жүйелер үшін күн энергетикасының, ал Маңғыстаудағы ірі тұщыландыру нысандары үшін жел энергетикасының әлеуеті жоғары екенін көрсетті. Үздіксіз қысым немесе аэрация талап етілетін үдерістерде энергия сақтау жүйесі не электр желісінің резерві бар гибридтік шешімдер қажет. Негізгі шектеулерге бастапқы капиталдық шығын, желінің әлсіз икемділігі, су құбырларының тозуы, пайдалану деректерінің тапшылығы, басқарудың бөлшектенуі және тұзды концентратты басқару жатады. Жүйелерді кеңейтудің алдында су мен энергия аудитін өткізу, шығындарды азайту, гибридтік пилоттарды сынау және өмірлік циклді бағалау ұсынылады.
