ЖОЛ ЖАБЫНДЫСЫНЫҢ ТЕМПЕРАТУРАСЫ ЖӘНЕ ДӘСТҮРЛІ ӘДІСТЕРМЕН ЖҮРГІЗІЛГЕН СЫНАҚ НӘТИЖЕЛЕРІ

Аңдатпа

Барлық эксперименттік рәсімдер мен есептік талдаулар қабылданған әдістемеге сәйкес орындалуы үшін Қазақстан Республикасының климаттық жағдайлары үлгілік жағдай ретінде қарастырылды. Алдымен белгілі бір статистикалық сенімділік деңгейінде есептік ауа температурасы анықталды. Бұл мақсатта зерттеу аймағына жақын орналасқан метеорологиялық станциялардан алынған деректер өңделіп, есептеулерге енгізілді. Superpave әдістемесіне сәйкес жол жабынының температурасы 20 жылдық климаттық өзгерістерді талдау негізінде анықталады. Талдау нәтижесінде белгілі бір жылдағы қатарынан ең ыстық жеті күн ішіндегі орташа көлеңкедегі ауа температурасы 38,7 °C екені анықталды. Сонымен қатар, кез келген нақты жылда ауа температурасының осы мәннен жоғары немесе төмен болу ықтималдығы 50% екені белгіленді. Осыған байланысты жазғы есептік температураны тек 38,7 °C ретінде қабылдау орынсыз, себебі, мысалы, 14 жылдық кезеңде шамамен жеті жылда бұл көрсеткіштен жоғары температуралар байқалуы мүмкін. Сондықтан бұл параметр үшін қалыпты ықтималдық таралуын қабылдау дәл емес нәтижелерге әкеледі. Есептеулер Қазақстан аумағындағы асфальтбетон жабынына әсер ететін соңғы 20 жылдағы климаттық деректер негізінде жүргізілді. Superpave тұжырымдамасы аясында битумды байланыстырғыштардың реологиялық қасиеттерін және төмен температураға төзімділігін бағалауға арналған сынақ әдістері, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді тотығу арқылы қартаюды ескере отырып сипатталды. Бұл қасиеттер иілу арқалық реометрі (BBR) әдісімен анықталды. Сонымен қатар, минералды толтырғыштарға қойылатын сынақ талаптары мен олардың ерекшеліктері қарастырылып, асфальтбетон қоспасының құрамын, оның ішінде битумның оңтайлы мөлшерін анықтау әдістемесі талданды.