ӘЛЕМДІК САЯСАТТАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ СОҒЫС АРЕНАСЫ РЕТІНДЕГІ МЕДИА КЕҢІСТІК: ҚОҒАМДЫҚ САНАНЫ МАНИПУЛЯЦИЯЛАУ

Аңдатпа

Мақалада қазіргі халықаралық қатынастар жүйесіндегі бұқаралық ақпарат құралдарының рөлі қарастырылып, халықаралық оқиғалар туралы саяси түсініктердің қалыптасуына ықпал ететін медиаманипуляция тетіктері талданады. Зерттеудің мақсаты – әлемдік саясаттағы бұқаралық ақпарат құралдарының рөлін теориялық тұрғыдан зерделеу және қоғамдық пікір мен сыртқы саяси үдерістерді қабылдауға әсер ететін ақпаратты іріктеу, құрылымдау және түсіндіру тәсілдерін анықтау. Зерттеудің әдіснамалық негізін жүйелік және салыстырмалы тәсілдер, ғылыми әдебиеттерді теориялық талдау және саяси коммуникация тетіктерін тұжырымдамалық талдау құрайды. Мақалада символдық билік, коммуникация құралдарының қоғамдық санаға ықпалы, қазіргі биліктің желілік сипаты, насихат, мәдени гегемония және ақпараттық күн тәртібін қалыптастыру мәселелері қарастырылады. Ақпараттық деректерді іріктеп ұсыну, фрейминг, хабарламаларды белгілі бір контексте түсіндіру, ақпарат мазмұнын эмоциялық тұрғыдан күшейту, саяси нарративтерді қайталау және пікір алуандығының жалған көрінісін қалыптастыру сияқты медиаманипуляция тетіктеріне ерекше назар аударылады. Қазақстандық және түрік зерттеушілерінің еңбектерін ескере отырып, медиакоммуникация, геосаяси бәсекелестік және ақпараттық текетірес арасындағы өзара байланыс ашып көрсетіледі. Зерттеу нәтижелері бұқаралық ақпарат құралдарының ықпалы тек таратылатын мәліметтердің мазмұнына ғана емес, оларды ұсыну тәсілдеріне, ақпараттың берілу ретіне және түсіндіру шеңберлеріне де байланысты екенін көрсетеді. Медиаманипуляция халықаралық саяси акторлардың бейнесін қалыптастыруға, сыртқы саяси шешімдерді заңдастыруға және халықаралық қақтығыстарды қабылдауға ықпал ететін көпдеңгейлі саяси әсер ету тетігі деген қорытынды жасалады. Зерттеудің практикалық маңызы халықаралық саяси коммуникация мен ақпараттық соғыстарды зерттеуде, сондай-ақ сыни ойлау мен медиасауаттылықты дамытуда оның нәтижелерін қолдану мүмкіндігімен айқындалады.