ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ
DOI:
https://doi.org/10.56525/v3e99289Кілт сөздер:
цифрландыру, кәсіпкерлік, тиімділік, инвестиция, дисконттау, электрондық сауда, өнімділікАңдатпа
Зерттеудің мақсаты – Қазақстандағы шағын және орта кәсіпкерліктің цифрлық трансформациясына жұмсалған қаражаттың экономикалық қайтарымын кәсіпорын деңгейінде бағалаудың қолданбалы тәсілін ұсыну. Зерттеуде Ұлттық статистика бюросының шағын және орта кәсіпкерлік пен электрондық коммерция жөніндегі ашық деректері салыстырылып, шығындар мен нәтижелерді бөлек тіркейтін үш жылдық дисконтталған ақша ағыны моделі құрылды. Ресми статистика цифрлық нарықтың ауқымын сипаттайды, бірақ жекелеген кәсіпорындағы цифрландырудың себептік әсерін тікелей өлшемейді. Сондықтан есептік мысал нақты кәсіпорынның нәтижесі емес, әдістің жұмысын көрсететін ашық сценарий ретінде берілді. 2024 жылы бөлшек электрондық сауда көлемі 3 156,4 млрд теңге, оның бөлшек саудадағы үлесі 14,1% болды. Үлгіде бастапқы салым 2,4 млн теңге, жылдық қосымша пайда мен үнем 2,4 млн теңге және жылдық ағымдағы шығын 1,2 млн теңге деп алынғанда, 15% дисконт мөлшерлемесімен таза келтірілген құн 0,34 млн теңгені, үш жылдық қарапайым инвестиция қайтарымы 20%-ды құрайды. Сезімталдық талдауы нәтижені қосымша пайданың дәлелденуіне тәуелді екенін көрсетті. Ұсынылған тәсіл кәсіпкердің цифрлық жобаларды таңдауына және кейінгі нақты деректермен нәтижені қайта есептеуіне жарамды; ұлттық деңгейдегі орташа тиімділік туралы тұжырым жасауға арналмаған.
