ЧАНКАНАЙ КЕН ОРНЫНЫҢ ТАБИҒИ ЦЕОЛИТТЕРІН ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП ЖЕРАСТЫ СУЛАРЫН ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗ ТАЗАРТУ
DOI:
https://doi.org/10.56525/cb2bck96Кілт сөздер:
жер асты сулары, табиғи цеолиттер, Чанканай кен орны, клиноптилолит, сорбция, су тазарту, ауыр металдар, кермектілік тұздары, табиғи сорбент, экологиялық қауіпсіздікАңдатпа
Мақалада Чанканай кен орнының табиғи цеолиттерін жер асты суларын кермектілік тұздарынан және ауыр түсті металдардың иондарынан тазартуға арналған тиімді табиғи сорбент ретінде қолдану мүмкіндігі қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі табиғи минералдық шикізатты пайдалана отырып, су тазартудың экологиялық қауіпсіз және қолжетімді әдістерін әзірлеу қажеттілігімен негізделеді. Зерттеу нысаны ретінде кермектілігі жоғары және құрамында еріген ластаушы компоненттері бар жер асты сулары, сондай-ақ ластанған сулардың құрамын модельдейтін модельдік ерітінділер пайдаланылды. Эксперименттік зерттеулер статикалық және динамикалық жағдайларда жүргізіліп, сорбентпен жанасу ұзақтығы, сорбент мөлшері және судың сүзу жылдамдығы өзгертілді. Кермектілік тұздарын және мыс, қорғасын мен мырыш иондарын жою тиімділігіне сорбциялық өзара әрекеттесу жағдайларының әсері анықталды. Табиғи цеолитті алдын ала белсендіру оның су ортасының компоненттеріне қатысты сорбциялық қабілетін арттыратыны көрсетілді. Жеке ауыр металл иондарының сорбциялану ерекшеліктері анықталып, олардың сорбенттің тазартылатын сумен жанасу ұзақтығына және процесті жүргізу режиміне тәуелділігі зерттелді. Алынған нәтижелер Чанканай кен орнының цеолиттерін табиғи және жер асты суларын тазарту технологияларында қолданудың перспективалылығын растайды. Жұмыстың практикалық маңыздылығы су тазартудың экологиялық қауіпсіз сорбциялық жүйелерін құру үшін жергілікті табиғи минералдық шикізатты пайдалану мүмкіндігімен айқындалады.
