ҚАЗІРГІ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕРДЕГІ КОМАНДАЛЫҚ КӨШБАСШЫЛЫҚТЫҢ КОНЦЕПТУАЛДЫҚ НЕГІЗДЕРІ

Аңдатпа

Мақалада қазіргі психологиялық-педагогикалық зерттеулер контексіндегі көшбасшылық және командалық көшбасшылық феноменіне кеңейтілген теориялық-әдіснамалық талдау ұсынылады. Көшбасшылық туралы ғылыми көзқарастардың эволюциясы персоналистік тұжырымдамалар мен тұлғалық қасиеттер теориясынан ситуациялық, функционалдық және бөлінген модельдерге дейін қарастырылады. Цифрландыру және кәсіби ортаның күрделенуі жағдайында ұйымдық және білім беру жүйелерінің трансформациясын бейнелейтін көшбасшылықтың индивидуалистік парадигмасынан командалық-бағдарланған парадигмаға көшу негізделеді. «Лидер» және «басшы» ұғымдарының ара-жігі ажыратылып, команда бірлескен іс-әрекеттің ерекше формасы ретінде әлеуметтік-психологиялық тұрғыдан талданады. Отандық және шетелдік зерттеулерді талдау негізінде команданы анықтаудың тәсілдері жүйеленіп, оның құрылымдық және функционалдық белгілері айқындалып, командалардың негізгі түрлері сипатталады. Көшбасшылықтың функционалдық тәсіліне ерекше назар аударылып, командалық көшбасшының когнитивтік, мотивациялық, аффективтік және үйлестірушілік функциялары ашып көрсетіледі. Білім беру және басқару тәжірибесінде командалық көшбасшылықтың дамытушылық және коучингтік құрамдас бөлігінің маңыздылығы негізделеді. Қазіргі ұйымдар мен кәсіби ұжымдардың тиімділігін қамтамасыз етудегі фактор ретінде командалық көшбасшылық пен командалық коучингтің жоғары теориялық және практикалық маңызы туралы қорытынды жасалады.