МЕДИАЦИЯ ИНСТИТУТЫН ДАМЫТУ АРҚЫЛЫ АЗАМАТТАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫН ҚОРҒАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.56525/n35wfb57Кілт сөздер:
медиация, адам құқықтары, дауларды баламалы шешу, медиатор, татуластыру рәсімдері, құқықтық қорғау, азаматтық қоғам, құқықтық мәдениет, соттан тыс реттеу, құқықтық мемлекетАңдатпа
Бұл мақалада медиация институтының адам құқықтарын қорғаудағы рөлі, оның құқықтық табиғаты және Қазақстан Республикасындағы даму перспективалары қарастырылады. Қазіргі кезеңде соттарға түсетін жүктеменің артуы, құқықтық даулар санының көбеюі және азаматтардың құқықтарын тиімді қорғау қажеттілігі дауларды шешудің баламалы тәсілдерін дамытуды талап етеді. Осындай тетіктердің бірі ретінде медиация институты құқықтық қатынастар субъектілерінің мүдделерін қорғаудың тиімді құралы болып табылады. Зерттеу барысында медиацияның құқықтық негіздері, оның негізгі қағидаттары мен артықшылықтары талданып, адам құқықтарын қорғау жүйесіндегі маңызы анықталды. Сонымен қатар Қазақстандағы медиация институтының қазіргі жағдайы бағаланып, оның дамуына әсер ететін құқықтық, экономикалық және әлеуметтік факторлар қарастырылды. Шетелдік тәжірибені салыстырмалы талдау негізінде медиацияның құқықтық дауларды шешудегі тиімділігі, сот жүктемесін азайтудағы рөлі және қоғамдық келісімді нығайтудағы маңызы айқындалды. Зерттеу нәтижелері медиацияның азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың қолжетімді әрі нәтижелі механизмі екенін көрсетті. Сонымен бірге медиация институтын одан әрі жетілдіру мақсатында халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру, медиаторларды даярлау жүйесін жетілдіру, сотқа дейінгі татуластыру рәсімдерін кеңейту және халықаралық тәжірибені енгізу бойынша ұсыныстар берілді. Зерттеу қорытындылары медиация институтының құқықтық мемлекетті дамытудағы және қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етудегі маңызын дәлелдейді.
