ШАҢ МЕН КҮЙЕ ӘСЕРІНЕН ФОТОЭЛЕКТРЛІК ПАНЕЛЬДЕРДІҢ ЖЫЛУЛЫҚ ЖӘНЕ ЭЛЕКТРЛІК КӨРСЕТКІШТЕРІНІҢ ӨЗГЕРУІ: ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЗЕРТТЕУ
DOI:
https://doi.org/10.56525/jmnr0r27Кілт сөздер:
Фотоэлектрлік панельдер (PV), шаң, күйе, атмосфералық ластану, ластану тығыздығы, күн радиациясы, ыстық нүктелер (hot spots), электр энергиясын өндіру, тиімділік төмендеуі, метеорологиялық факторларАңдатпа
Бұл мақалада Ақтау қаласының климаттық жағдайында шаң мен күйенің фотоэлектрлік (PV) панельдердің жылулық және электрлік көрсеткіштеріне әсері эксперименттік түрде зерттелді. Зерттеудің негізгі мақсаты – атмосфералық ластаушы бөлшектердің күн панельдерінің жұмыс тиімділігіне ықпалын кешенді түрде бағалау. Эксперименттік зерттеу Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің зерттеу алаңында жүргізілді. Тәжірибе барысында оңтүстік бағытта 35° көлбеу бұрышпен орнатылған үш фотоэлектрлік панель пайдаланылды. Олардың біреуі күн сайын тазартылып, эталон ретінде қолданылды, ал қалған екі панель төрт және алты апта бойы табиғи атмосфералық ластану жағдайында қалдырылды. Панельдердің жұмыс көрсеткіштері күн радиациясының қарқындылығы, температура, ток, кернеу және шығу қуаты сияқты параметрлерді өлшеу арқылы бағаланды. Сонымен қатар, панель бетінде жиналған шаңның массасы анықталып, оның химиялық құрамы рентгендік дифракция (XRD) және рентгендік флуоресценция (XRF) әдістері арқылы талданды. Зерттеу нәтижелері шаң мен күйенің панель бетінде жиналуы олардың энергетикалық тиімділігін айтарлықтай төмендететінін көрсетті. Таза панельмен салыстырғанда ластанған панельдердің шығу қуаты шамамен 21,9%-ға дейін азайып, жұмыс температурасының жоғарылауы байқалды. Сонымен қатар күйе бөлшектерінің жиналуы панель бетінде «ыстық нүктелердің» пайда болуына әкеліп, жылулық және электрлік өнімділікке теріс әсер етеді. Алынған нәтижелер шаңды және өнеркәсіптік аймақтарда фотоэлектрлік жүйелердің тұрақты әрі тиімді жұмысын қамтамасыз ету үшін панельдерді жүйелі түрде тазалау мен техникалық қызмет көрсетудің маңызды екенін көрсетеді.
