БОЛАШАҚ ПЕДАГОГТЕРДІҢ КӘСІБИ ҚЫЗМЕТТЕ БІЛІМ АЛУШЫЛАРҒА БАҒДАРЛАНУЫНЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.56525/y3b4ff43Кілт сөздер:
Болашақ педагогтер, кәсіби бағдар, білім алушыға бағдарланған оқыту, психологиялық көрсеткіштер, педагогикалық көрсеткіштер, кәсіби мотивация, эмпатияАңдатпа
Мақалада болашақ мұғалімдердің педагогикалық қызметке даярлығының негізгі құрамдас бөліктерінің бірі ретінде олардың кәсіби қызметте білім алушыларға бағдарлануын сипаттайтын психологиялық-педагогикалық көрсеткіштер қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі қазіргі педагогикалық білім беру жүйесінде білім алушыға бағдарланған өзара әрекеттестіктің, кәсіби жауапкершіліктің, эмпатияның және тиімді коммуникацияның маңыздылығының артуымен айқындалады. Зерттеудің мақсаты – болашақ мұғалімдердің кәсіби қызмет барысында білім алушыларға бағдарлануын сипаттайтын психологиялық-педагогикалық көрсеткіштерді анықтау және оларды теориялық тұрғыдан негіздеу.
Зерттеуде кәсіби бағдарлану мотивациялық, когнитивтік, эмоционалдық, коммуникативтік және мінез-құлықтық компоненттерді біріктіретін тұлғалық-кәсіби интегративті сипаттама ретінде қарастырылады. Мұғалім мамандығына және білім алушыларға жағымды қатынас, кәсіби мотивация, эмпатия, жеке ерекшеліктерді қабылдау, коммуникативтік құзыреттілік, педагогикалық рефлексия, жауапкершілік және мұғалім мен білім алушы арасында сындарлы өзара әрекеттестік орнатуға даярлық сияқты көрсеткіштерге ерекше назар аударылады.
Зерттеу мұғалімдерді даярлау және олардың кәсіби дамуы мәселелеріне арналған психологиялық-педагогикалық ғылыми әдебиеттерді теориялық талдау, салыстыру, жүйелеу және жалпылау әдістеріне негізделген. Жүргізілген талдау білім алушыларға тұрақты кәсіби бағдарланудың болашақ мұғалімнің білім алушылардың білім беру қажеттіліктерін түсіну, олардың жеке ерекшеліктерін ескеру, психологиялық тұрғыдан қолайлы қарым-қатынас орнату, тиісті педагогикалық стратегияларды таңдау және өзінің кәсіби іс-әрекетін сыни тұрғыдан рефлексиялау қабілеттерімен байланысты екенін көрсетті.
Зерттеу нәтижелері білім алушыға бағдарланған кәсіби ұстанымдарды қалыптастыру университеттік педагогикалық білім беру бағдарламаларына жүйелі түрде енгізілуі қажет екенін көрсетеді. Анықталған көрсеткіштер болашақ мұғалімдердің кәсіби бағдарлануын диагностикалаудың теориялық негізі ретінде, сондай-ақ олардың білім алушыға бағдарланған кәсіби қызметке психологиялық-педагогикалық даярлығын арттыруға бағытталған білім беру стратегияларын әзірлеуде қолданылуы мүмкін.
